Loop een gemiddelde boekenwinkel binnen en kijk hoeveel boeken er op de plank staan die gaan over opvoeding. Klaarblijkelijk is “opvoeding” een zeer moeilijk te vangen begrip en hebben heel veel mensen er iets van te vinden en dus over te schrijven. Ik dus ook, met dat verschil dat ik niet pretendeer de wijsheid in pacht te hebben, of jou als lezer wil overtuigen van de juiste manier van opvoeden. Zoals je wellicht inmiddels aan het ervaren bent, is het een gegeven dat ik een zeer duidelijke mening of overtuiging heb omtrent opvoeding, maar totaal niet probeer jou iets op te leggen. Het basisuitgangspunt qua opvoeding voor mij is om er voor alle partijen met zo min mogelijk kleerscheuren vanaf te komen.
Denkmomentje 1:
Wat is jouw definitie van opvoeden? Wat komt er allemaal bij kijken en wat niet?
Ouders die zichzelf ten doel hebben gesteld om hun kind op alle facetten totaal klaar te stomen voor de maatschappij, moet ik helaas teleurstellen. Die visie is, naar mijn bescheiden mening, een complete utopie en een luchtkasteel tegelijk.
Deze manier van opvoeden heeft helaas in veel gevallen totaal niet te maken met de behoeften van het kind en sluit ook vaak niet aan op de persoonlijke ontwikkeling. Overbescherming, druk en stress gaan juist het tegenovergestelde bereiken.
De visie op opvoeden komt vanuit de ouders. Het is zoals zij denken dat ze hun kind het beste klaarstomen voor de maatschappij. Ik denk dat het daar te vaak “fout” gaat. Bijna nooit wordt de visie van het kind meegenomen in de opvoeding. Opvoeden heeft naar mijn idee veel meer te maken met het stimuleren van een persoonlijk ontwikkeling, dan je maar druk maken en druk leggen op het bijbrengen en aanleren van sociaal wenselijk en geaccepteerd gedrag.
Dit hoofdstuk is mijn idee, mening en het delen van mijn ervaringen omtrent hoe ik opvoeding zie en waar ik probeer een goede ouder in te zijn. Vrij om te lezen, te interpreteren en te gebruiken, maar geen garanties!
Laten we eens kijken naar de definitie van opvoeden. De dikke van Dale heeft het over lichamelijk en geestelijk vormen. Op Encyclo.nl wordt gesproken over zedelijke en geestelijke ontwikkeling.
Nou daar ben je als ouder mooi klaar mee. Het zijn op z’n zachtst gezegd zeer ruim te interpreteren definities. En dat terwijl aan de andere kant (lees: directe leefomgeving, maatschappij) wordt verwacht dat wij die opvoeding gewoon even doen.
Ik denk dat de opvoeding die je je kinderen wil geven, vorm krijgt door meerdere zaken van buitenaf. Ik bedoel hiermee dat je je eigen opvoeding altijd meeneemt in jouw eigen zienswijze. Ik kom daar later op terug. Je neemt namelijk bepaalde waarden aan binnen een opvoeding vanuit een tijd die 25 jaar teruggaat. Is dat eerlijk naar jezelf toe? Is dat fair naar je kind toe? Ik vraag het me ten zeerste af. Daarnaast is jouw sociale omgeving ook een zeer bepalende factor. Bij beide invloeden is het aan jou in welke mate deze jouw ‘opvoedingsstijl’ bepalen.
Je wil als ouder een bubbel creëren die veiligheid biedt maar tegelijkertijd ook genoeg ruimte moet geven die voor zelfontwikkeling en zelfontplooiing moet zorgen. Dit spanningsveld is denk ik waar ouders het meest mee te maken hebben.
Dit spanningsveld mag ook in beweging zijn. Ik denk dat dit zelfs in beweging moet zijn! Het is logisch dat je in het begin van je ouderschap heel erg aan de beschermende kant zit. Je kind heeft je als ouder letterlijk nodig om te overleven. Gedurende de ontwikkeling van je kind en het ouder worden is het de kunst om die balans geruisloos te bewegen naar wat meer ruimte voor zelfontwikkeling. Dit blijkt vaak een erg moeilijk iets voor ouders. Alles is afhankelijk van tijd en plaats en vooral de persoonlijke ontwikkeling van je kind. Het verschuiven van deze balans kan je ook niet koppelen aan leeftijd. Je zal dat zelf moeten inschatten en aanvoelen.
Het is een feit dat een kind kan best wat hebben. Het is vooral dat je dit als ouder aan moet durven. Het komt hier dan toch wederom neer op de durf en het loslaten van de ouder van zijn of haar onzekerheid.
‘mijn kind kan het niet, dus ik laat het hem ook niet doen,’ is een opvatting die ik vaak meemaak. Er komt altijd een punt dat je een kind iets moet laten proberen. Dat kan ook in stapjes, je hoeft hem of haar ook niet gelijk in het diepe te gooien.
Wat ik vaak aangeef is om het woordje ‘nog’ te gebruiken; mijn kind kan het NOG niet.
Dat is een compleet andere insteek en een zeer positieve benadering naar je kind toe, die dingen ook spannend zal vinden om een eerste keer te doen. Vertrouwen in zichzelf en vertrouwen voelen vanuit jouw als ouder als zijn of haar basis is daarbij van levensbelang.
Ik ben er echt van overtuigd dat je je kind in geen enkel geval helpt door te lang te blijven beschermen. Je helpt je kind niet door maar beren op het pad te blijven zien vanuit je eigen zienswijze of gevoel.
Om een voorbeeld te noemen. Wanneer laat je je kind alleen op de fiets naar school gaan? Dat zal met verschillende dingen te maken hebben. Allereerst zal je kind de vaardigheden moet hebben ontwikkeld om überhaupt te kunnen fietsen. Dan is de weg van huis naar school ook een belangrijk gegeven. Veel ouders haken af wanneer er een drukke weg moet worden overgestoken, of een trambaan, of een stoplicht. Daarnaast heb je als ouder natuurlijk ook een inschatting gemaakt van je kind. Is deze vooral bezig met de kleur van de bomen of de vogels in de lucht, is het wellicht verstandig om hem of haar nog niet het stadsverkeer in te sturen.
Werk in stapjes. Luister naar wat je kind fijn vindt. Maar altijd vanuit vertrouwen.
Sommige kinderen zul je moeten afremmen omdat zij, wat niet gek is voor een kind, in helemaal niets gevaar zien. Tja en daar komt ie weer, zoek balans en voel aan.
Bij wat meer onzeker aangelegde kinderen is het zaak om dat vertrouwen te behouden en verder uit te breiden. En dan doel ik vooral in het sterker maken van het vertrouwen in zichzelf.
Bij kinderen met onzekerheid en wat gebrek aan zelfvertrouwen kan het af en toe best lastig zijn om daar de juiste vorm voor te vinden, kan ik uit eigen ervaring zeggen. Wanneer blijf je ruimte houden voor dat onzekere gevoel en wanneer is het goed om je kind daar een beetje door heen te duwen om hem te laten zien dat die angst of onzekerheid nergens voor nodig is geweest. Bouw je de druk teveel op dan kan het averechts werken, maar te lang zaken een obstakel laten zijn bouwt ook niet aan zelfvertrouwen. In dit geval is durven proberen toch het beste advies. Weet dat jij als ouder de basis bent en dat die basis altijd blijft. Dat je de zaken doet vanuit vertrouwen en veiligheid. Dat zal je kind voelen en zorg ervoor dat je kind dat blijft voelen. Als je als ouder teveel een rol gaat spelen, zal je kind daar zo doorheen prikken en je minder gaan vertrouwen. Ik denk ook dat het belangrijk is dat je eerlijk bent naar je kind. Iets toegeven dat je verkeerd hebt ingeschat, zal er in de meeste gevallen toe leiden dat het vertrouwen in jou als ouder/opvoeder alleen maar zal groeien.
